تایید شده توسط پزشکان متخصص ایزی مد
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام با پزشکان ایزی مد مشورت کنید
راهنمای کامل و جامع ترک اعتیاد بدون بازگشت
اعتیاد از مهمترین مشکلات اجتماعی است که میتواند تبعات جدی برای خود فرد و جامعه پیرامون آن داشته باشد. این موضوع نشان میدهد که عدم توجه به آن، باعث آسیب به تمامی بخشهای جامعه میشود. خوشبختانه در حال حاضر روشهای ترک اعتیاد بسیار موثر شدهاند و به فرد با اراده قوی برای ترک کمک میکنند تا بتواند با کمترین عوارض، آن را پشت سر بگذارد. اما ممکن است همه افراد نتوانند به این روشها دسترسی داشته باشند. قبل از هر چیز برای بسیاری سوال میشود که بهترین ترک اعتیاد چه ویژگیهایی دارد و کدامیک از روشهای موجود برای این کار مناسب هستند؟ برای اینکه بیشتر در مورد ترک مواد مخدر بدانید، در ادامه مطلب همراه ما باشید.
بهترین روشهای ترک اعتیاد: کدامیک برای شما مناسب است؟
اعتیاد در حقیقت نوعی بیماری است که به حالت مزمن تبدیل شده و میتواند مشکلات زیادی را ایجاد کند. همانطور که برای هر بیماری، درمان و راهکار مناسبی وجود دارد، برای این مشکل هم روشهای زیادی پیشنهاد شده است. اما سوال اصلی بیشتر افراد درگیر این است که کدامیک از روشهای ترک اعتیاد، کارآیی بهتری دارد؟
ترک اعتیاد میتواند به صورت سریع و یا به شکل تدریجی صورت بگیرد.
در روش ناگهانی، فرد به یکباره مواد مصرفی خود را قطع میکند که این روش میتواند عوارض جدی ایجاد کند، چون فرصت سازگاری بدن با شرایط جدید را نمیدهد و اغلب هم فرد معتاد، خماری و درد زیادی را تجربه میکند. این شرایط باعث میشود تا بیشتر این افراد، به سرعت پس از ترک، به مصرف مواد مخدر بازگردند. در گذشته با روشهای تهاجمی مانند بستن فرد به تخت، خماری و درد شدید را کنترل میکردند، اما اکنون این روشها بروز شدهاند و سعی میشود تا با استفاده از داروهای مناسب، عوارض کنترل شده و فرد بتواند به سرعت به زندگی سابق خود بازگردد.
اما روش تدریجی، ترک اعتیاد پایدارتری دارد، چون در این روش، دوز مصرفی به مرور کاهش پیدا کرده و بدن فرصت برای تطبیق با شرایط جدید را پیدا میکند. از اینرو اغلب میتواند عوارض کمتر و کارآیی بیشتری داشته باشد. با این حال به هیچ وجه مطلب گفته شده، ناکارآمدی روش ترک اعتیاد فوری را نشان نمیدهد.
همانطور که اشاره شد، باید انتظارات فرد معتاد، شرایط سلامتی، مدت اعتیاد، دوز مصرفی و بسیاری از عوامل دیگر را هم در نظر گرفت.
علائم ترک اعتیاد و چالشهای پیشرو
معمولا علائم ترک اعتیاد بسته به نوع مادهای که فرد به آن معتاد است، متفاوت خواهد بود، اما در این میان ممکن است عمده افراد با چالشها و علائم مشابهی هم مواجه شوند. بسته به نوع ماده مصرفی، ممکن است تعدادی یا مجموعهای از علائم زیر در بیمار مشاهده شوند:
- بی قراری و اضطراب
- دردهای عضلانی و استخوانی
- تعریق شدید
- لرزش و تکانهای غیرارادی
- تهوع
- استفراغ
- اسهال
- مشکلات خواب
چگونه میتوان در ترک اعتیاد موفق شد؟
اصولا تغییر شیوه زندگی، دشوار است و به همین دلیل هم افراد زیادی به آن تمایل نشان نمیدهند. روشهای ترک اعتیاد هم به نوعی تغییر در شیوه زندگی هستند و تا زمانی که خود فرد معتاد نسبت به آن جدی نباشد، نمیتواند در موفق باشد. اراده و خواست جدی فرد برای تغییر، میتواند یک عامل مهم برای غلبه بر این چالش جدی و مهم باشد. عمدتا اکثر معتادان به دنبال ترک اعتیاد فوری هستند تا کمتر درد و یا سایر عوارض احتمالی آن را تحمل کنند. اما برای گروهی با توجه به مقدار دوز مصرفی، این هدف میسر نیست. پذیرش مشکل، داشتن اراده قوی و در ادامه داشتن صبر و تحمل کافی، از مهمترین مواردی هستند که تا حدی زیادی به موفقیت در ترک کمک میکنند.
البته نباید از درمان اصولی و روشهای تخصصی هم غافل شد، چون این درمانها میتوانند چالشهای کمتری برای معتادان ایجاد کنند. با استفاده از موارد گفته شده، موفقیت در ترک اعتیاد تا حدی زیادی تضمین میشود و میتوانید به راحتی، به یک زندگی سالم و نرمال باز گردید.
داروها و روشهای دارویی برای ترک اعتیاد
داروها میتوانند بخش مهمی از فرآیند درمان و ترک اعتیاد باشند و به فرد کمک کنند که بهتر، این چالش را پشت سر بگذارد. البته ممکن است همه افراد، نیاز به ترک اعتیاد با دارو نداشته باشند. نکته مهم این است که مصرف خودسرانه نه تنها فایدهای ندارد که میتواند عوارض را هم دو چندان کند. در ادامه به تعدادی از داروهای شایع برای ترک اعتیاد، اشاره خواهیم کرد.
متادون
متادون نوعی داروی مخدر صنعتی و مسکن قوی است که به صورت قرص یا شربت تولید میشود و میتواند نقش مهمی در کاهش وابستگی به مواد مخدر نقش داشته باشد. متادون از شایعترین داروهای ترک اعتیاد است که میتواند برخی از عوارض ترک مانند درد را کاهش بدهد. متخصصان معمولا این دارو را به عنوان جایگزین مواد مصرفی در فرد معتاد، تجویز میکنند و به این شکل، وابستگی فرد را به مواد به تدریج کاهش میدهند. البته مصرف خودسرانه دارو، میتواند فرد معتاد را نسبت به این دارو وابسته کرده و با عوارض ناشی از متادون، مواجه کند. از اینرو حتما باید دوز و نحوه مصرف این دارو با نظر پزشک، انتخاب شود.
نالتروکسان
نالتروکسان جزو داروهای مکملی است که با کاهش وسوسه برای مصرف مواد، میتواند چالشهای ترک اعتیاد را کاهش بدهد. این دارو از طریق کاهش لذت مصرف مواد، باعث کاهش تمایل فرد به مواد میشود. معمولا متخصصان نالتروکسان را پس از فرآیند سمزدایی تجویز میکنند تا عوارضی مانند تهوع یا استفراغ کمتر مشاهده بشود.
بوپرنورفین
بوپرنورفین که به عنوان قرص ب ۲ شناخته میشود، میتواند وابستگی و گروهی از علائم ناشی از ترک را کاهش بدهد. این یکی دیگر از داروهایی است که برای پایداری در ترک استفاده میشود.تمامی داروهای ترک اعتیاد ممکن است محدود به موارد گفته شده نشوند. بسته به شرایط بیمار، امکان تجویز داروهای مختلفی وجود دارد که این داروها، برای مدیریت درمان، مصرف میشوند.
تاثیر رواندرمانی در ترک اعتیاد
معمولا افسردگی و نداشتن مهارت مقابله با سختیهای زندگی، از مهمترین عواملی هستند که باعث کشیده شدن افراد به سمت مصرف مواد مخدر میشوند. همین موضوع نشان میدهد که رواندرمانی و ترک اعتیاد به هم مرتبط هستند و باید در فرآیند درمان به آن توجه شود. اصولا درمانهای این چنینی میتوانند برای ادامه زندگی و حفظ زندگی سالم، بسیار موثر باشند. همچنین رواندرمانی، در حین پروسه درمان هم بسیار تاثیرگذار است. مواجه با عوارض ترک، ممکن است گروهی را در میانه راه با تردیدهای زیادی مواجه کند.
اما با رواندرمانی به فرد، توانایی کنترل بر این احساسات منفی داده میشود تا بتواند حتی با انگیزه بیشتری، درمان را ادامه بدهد. در بسیاری از روشهای اصولی درمان اعتیاد، روانشناس به عنوان یک جز مهم در درمان شناخته میشود که میتواند مکمل دارو و سایر روشهای درمان باشد.
چگونه تغییر سبک زندگی میتواند به ترک اعتیاد موفق کمک کند؟
بهترین ترک اعتیاد، روشی است که منجر به تغییر سبک زندگی و عادتهای اشتباه در فرد بشود. این یک ویژگی بسیار مثبتی است که ترک را پایدار میکند. در غیر این صورت احتمالا فرد برای مدتی، پاک شده و سپس مجدد شروع به مصرف مواد میکند. برای مثال، انزوا و گوشهگیری از مواردی است که ریسک به دام افتادن در اعتیاد را بیشتر میکند.
به همین دلیل طبیعی است که اگر فرد فعالیتهای اجتماعی را بیشتر کند، کمتر درگیر تنهایی و مشکلات روانی شده و همین میتواند چالشهای مسیر حفظ ترک اعتیاد را سادهتر کند. تغییر شیوه زندگی، تاثیر زیادی در بروز افکار مصرف مواد و وسوسه کردن برای آن دارد. به همیندلیل توصیه میشود در کنار بالا بردن صبر و مهارت مقابله، فرد سبک زندگی متفاوتی داشته باشد تا با این کار کمتر برای مصرف مجدد مواد مخدر، تحریک شود.
آیا ترک اعتیاد در خانه امکانپذیر است؟
ترک اعتیاد با چالشها و مشکلات زیادی همراه است و به همین دلیل بسیاری تصور میکنند که این کار بدون مراجعه به کمپ و در منزل امکانپذیر نیست. اما واقعیت این است که لزوما همه افراد نیازی به کمپهای تخصصی ندارند و میتوان حتی در منزل هم بهترین ترک اعتیاد را تجربه کرد، البته به شرط فراهم بودن شروطی که این شروط در ادامه بررسی میشوند.
همانطور که اشاره شد، اعتیاد نوعی بیماری است که اگر به درستی درمان نشود، میتواند شدیدتر شده و عوارض بیشتری ایجاد کند. پس منظور از امکانپذیر بودن ترک اعتیاد در خانه، درمان خودسرانه نیست. باید بپذیرید که درمان خانگی میتواند چالشهای مخصوص به خود را هم داشته باشد. قبل از هر چیز باید خود فرد به نتیجه قطعی برای ترک برسد. اراده و انگیزه فرد معتاد میتواند یک محرکه قوی برای تحمل عوارض و چالشهای ترک اعتیاد باشد.
اما در کنار این انگیزه، باید یک برنامه قوی و علمی هم برای ترک وجود داشته باشد. بهتر است حتما درمان را با نظر متخصص پیش ببرید و در صورت نیاز، حتی از مشاورههای تلفنی و آنلاین هم که دسترسی راحتتری دارند، استفاده کنید. با این کار، دیگر از بروز عوارض خطرناک جلوگیری خواهید کرد. یکی از مزیتهای بزرگ روشهای ترک اعتیاد در منزل، بهرهمندی فرد معتاد از حمایتهای عاطفی خانواده است که مراجعهکنندگان به کمپهای تخصصی از آن بیبهره هستند.
معمولا یکی از مشکلات بزرگ معتادان، وسوسه شدن برای مصرف دوباره در میانه ترک است. این مشکل در ترک بدون کمپ، بیشتر هم خواهد بود، چون فرد برخلاف کمپ آزادی بیشتری برای دسترسی به مواد خواهد داشت. برای جلوگیری از این وسوسهها، باید از قرار گرفتن فرد معتاد در شرایط وسوسهانگیز جلوگیری کرد. در عوض بهتر است به فکر قرار دادن برنامههای سالم جهت پر کردن اوقات فراغت فرد معتاد، باشید.
تاثیر حمایت خانواده و دوستان در ترک اعتیاد
بهترین ترک اعتیاد زمانی برای فرد معتاد فراهم می شود که فرد بتواند حمایت خانواده و افراد نزدیک به خود را داشته باشد. البته این حمایتها زمانی موثر خواهند بود که همراه با دانش و اگاهی باشند، در غیر این صورت شاید نتیجه عکس داشته باشد. حمایتهای علمی، انگیزه بیشتری برای ادامه درمان ترک به فرد معتاد خواهد که همین انگیزه، ناامیدیهای حین درمان را کاهش میدهد.
چگونه از بازگشت به اعتیاد پس از ترک جلوگیری کنیم؟
افراد زیادی بودهاند که پس از موفقیت در ترک اعتیاد، مجدد به آن برگشتهاند. این موضوع نشان میدهد که ترک کردن، تضمینی برای عدم بازگشت به آن ایجاد نمیکند. شاید حفظ سبک زندگی سالم پس از ترک، سختتر از خود مراحل ترک اعتیاد باشد. اما باید بدانید که این هم نوعی چالش است که راهکارهای موثری برای عبور از آن وجود دارد.
در بخشهای قبلی در مورد تاثیر تغییر سبک زندگی صحبت کردیم. اگر قرار باشد که بازهم به همان روال سابق زندگی کنید و عادتهای اشتباه خود را داشته باشید، احتمالا مجدد به سمت مصرف مواد کشیده میشوید.پس باید اولین قدم برای دستیابی به ترک اعتیاد پایدار را بردارید و از افراد یا سایر محرکهای مشوق برای مصرف مواد دوری کنید. با این کار کمتر وسوسه خواهید شد و همین میتواند به پاک ماندن شما کمک کند.
البته دوری کامل از محرکها شاید امکانپذیر نباشد، به همین دلیل باید در کنار پرهیز از عوامل وسوسه برانگیز، مهارتهای مقابله را هم در خود تقویت کنید. این مهارت به شما کمک میکند تا حتی در صورت قرارگیری در شرایط مناسب، به سراغ مصرف مواد نروید. میتوانید اهداف جدیدی برای خود، تعریف کرده و در همان راستا، برنامهریزی کنید. با ادامه این روند پس از مدت کوتاهی، عادتهای سالم در شما شکل خواهد گرفت که میتواند مسیر جدیدی به زندگی شما ببخشد.
نباید فراموش کنید که در این مسیر، نیاز به کمک افراد دیگر هم دارید، به همین دلیل استفاده از تجربیات افراد دیگر و حتی در صورت نیاز مشاوران و متخصصان هم میتوانند به کمک شما بیایند.
آیا ترک بدون درد و ناراحتی ممکن است؟
برای فردی که سالهاست مواد مخدر خطرناک را با دوز بالا مصرف میکند، این ویژگی میتواند تقریبا غیرممکن باشد. قبل از هر چیز، فرد معتاد باید بپذیرد که تغییر و پاک شدن، با چالشهایی همراه خواهد بود. اما اگر میخواهید بدانید که آیا روشهایی برای کاهش این چالشها وجود دارد یا خیر، باید بگوییم که خوشبختانه در حال حاضر، روشهای بسیار کارآمدی برای مدیریت عوارض ترک اعتیاد وجود دارند، از اینرو این کار بسیار راحتتر از گذشته انجام میشود.
البته اگر مدت و شدت اعتیاد زیاد نبوده باشد، این امکان وجود دارد که فرد با استفاده از روشهای مناسب، درد بسیار کمی را تجربه میکند. به همیندلیل هر چه زمان بگذرد، ترک سختتر و با عوارض بیشتری همراه خواهد بود. پس اگر شما هم از جمله افرادی هستید که در دام اعتیاد افتادهاید، بهتر است هر چه زودتر با یک مشاور ترک اعتیاد صحبت کنید و تصمیم جدی برای این کار بگیرید.
سوالات رایج در مورد بهترین روشهای ترک اعتیاد
بهترین مکان برای ترک اعتیاد کلینیک های تخصصی ترک اعتیاد هستند اما فراموش نکنید که این کار زمان بر است و باید صبور باشید.
بهتر است برای مصرف دارو با یک مشاور ترک که در این زمینه تجربه دارد، صحبت کنید، اما معمولا داروها برای کنترل درد و عوارض ناشی از ترک تجویز میشوند و میتوانند در صورت مصرف صحیح، این پروسه را برای فرد راحتتر کنند.
نمیتوان مدت معینی برای موفقیت در ترک اعتیاد، مشخص کرد، چون بسته به روش، مدت اعتیاد و نوع ماده مصرفی و شرایطی سلامتی خود معتاد، زمان تغییر پیدا خواهد کرد. البته اغلب انتظار میرود حداقل پس از دو الی سه هفته، علائم ناشی از ترک کاهش پیدا کند.
روشهای ترک اعتیاد بسیار مختلف هستند و در حالی که برخی به دنبال ترک به صورت تدریجی هستند، برخی دیگر این کار را به صورت سریع دنبال میکنند. البته باید شرایط فرد معتاد و موارد مورد نیاز در یک از این روشها را مورد بررسی قرار داد.
تیم تحریریه ایزی مد
از پزشکان و متخصصین حوزه سلامت، مترجمان و نویسندگان با تجربه حوزه پزشکی تشکیل شده است تا با تولید محتوای مناسب و به روز پزشکی مبتنی بر منابع علمی معتبر یاری رسان عموم مردم ایران و سلامتجویان باشد.
