تایید شده توسط پزشکان متخصص ایزی مد
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام با پزشکان ایزی مد مشورت کنید
پرخوری عصبی یا بولیمیا یکی از اختلالات تغذیهای پیچیده میباشد که در نوجوانان و بزرگسالان شایع است. این بیماری با دورههای پرخوری شدید همراه است که فرد خیلی بیشتر از نیاز خود غذا میخورد و این شرایط کنترل نشده میباشد.در مرحله بعد بیمار اظهار پشیمانی و گناه کرده سپس به دلیل جلوگیری از چاق شدن و کاهش کالریهای مصرفی اقدام به استفراغ عمدی، مصرف ملینها یا انجام ورزش بیش از حد میکند.
بولیمیا نه تنها روی سلامت جسمی افراد تاثیر میگذارد بلکه باعث بروز انواع مشکلات روانی میشود. به طور مثال روی عواطف و روان فرد اثر گذاشته و ممکن است باعث اضطراب، افسردگی، اختلالات الکترولیتی و مشکلاتی از این قبیل شود. بهطورکلی بی اشتهایی عصبی با بروز بالای بیماریهای روانپزشکی، مقاومت قابل توجه در درمان، عوارض پزشکی مکرر و خطر قابل توجه مرگ همراه است. برای درمان آن نیز چندین رویکرد درمانی استفاده میشود که توضیح خواهیم داد. دانستن ویژگیها و مشکلات این اختلال به درک این بیماران و حمایت از آنها کمک زیادی خواهد کرد پس در ادامه همراه ما باشید تا به اطلاعات جامعی از اختلال پرخوری عصبی برسید.
علت پرخوری عصبی چیست؟ چرا وقتی استرس دارم زیاد غذا میخورم؟
همانطور که ذکر شد پرخوری عصبی یک اختلال پیچیده و جدی است که به عوامل زیادی بستگی دارد. این عوامل شامل بخشهای بیولوژیکی، روانشناختی و اجتماعی میشوند که یکی از شایعترین آنها استرس میباشد. در ادامه هریک از موارد را به طور کامل توضیح میدهیم.
۱) عوامل بیولوژیکی
الف) ژنتیک : معمولا بسیاری از اختلالات و بیماریها زمینه ژنتیکی داشته و نسل به نسل منتقل میشوند. طبق تحقیقات انجام شده بولیمیا نیز در خانوادهها بیشتر مشاهده میشود که احتمال ارثی بودن آن را افزایش میدهد. پس میتوان گفت این اختلال میتواند ژنتیکی باعث گرفتاری افراد شود. برخی ژنها نظیر همین ژن ایجاد کننده بولیمیا، میتوانند باعث اختلالات غذایی و مشکلات روحی روانی شوند.
ب) بههم خوردن تعادل شیمیایی مغز: انتقال دهندههای عصبی و هورمونهای مغز کنترل اصلی بسیاری از احساسات و رفتارهای ما را برعهده دارند. بروز ناهنجاریهای شیمیایی در مغز بهویژه در انتقال دهندههای عصبی مثل سروتونین و دوپامین میتوانند باعث ایجاد پرخوری عصبی و کنترل نشده شوند.
۲) عوامل روانشناختی
الف) استرس: همانطور که میدانید استرس باعث بروز انواعی از بیماریها میشود و همواره باید از کارهایی که باعث ایجاد استرس میشوند دوری کنید. یکی از علتهای بروز اختلال پرخوری عصبی نیز استرس میباشد. سعی کنید حدالامکان از فکر کردن به فشار زندگی، مشکلات شغلی، دغدغههای تحصیلی، مشکلات خانوادگی و مواردی از این قبیل دوری کنید.
ب) اضطراب و افسردگی: معمولا افرادی که دچار بولیمیا هستند، درکنار آن اختلالات اضطرابی و افسردگی نیز دارند. پس احتمالا این دو اختلال نیز میتوانند باعث بروز پرخوری عصبی شوند.
ج) تصویر بدن و خودپنداری منفی: افراد مبتلا به بولیمیا معمولا از وزن و ظاهر خود رضایت ندارند و دائما احساس منفی نسبت به بدن خود دارند. به همین دلیل پرخوری کرده و نمیتوانند جلوی این تفکر را بگیرند.
۳) عوامل اجتماعی:
الف) فشارهای اجتماعی: وجود انواع فرهنگ در جوامع مختلف باعث تفاوتهای افراد شده است. در برخی فرهنگها تاکید زیادی بر روی وزن گرفتن شده و این علت باعث شده که افراد افراطی شوند و بیش از حد به فکر افزایش وزن و افزایش حجم باشند. همین وضعیت باعث پرخوری عصبی این افراد شده که کنترل نشده نیز میباشد.
ب) تجربیات تلخ در دوران کودکی: تجربیات منفی در دوران کودکی مثل آزار و اذیت، طرد شدن، مشکلات خانوادگی و مواردی از این قبیل میتوانند احتمال ابتلا به این اختلال را افزایش دهند.
۴) عوامل محیطی
الف) دسترسی به مواد غذایی: همواره عوامل محیطی برروی بروز انواعی از اختلالات و بیماریها نقش دارند. قرار گرفتن در محیطی که دسترسی به غذای پرکالری در آنجا آسان میباشد باعث پرخوری افراد خواهد شد.
ب) رفتارهای اطرافیان: همانطور که میدانید افراد از یکدیگر تاثیر میپذیرند. درمورد این اختلال نیز مشاهده رفتارهای غذایی نامناسب در اطرافیان میتواند باعث تکرار آنها در خود فرد شود.
بهطورکلی پرخوری عصبی یک اختلال چندجانبه است که از تعامل پیچیدهای از عوامل بیولوژیکی، روانشناختی، اجتماعی و محیطی میباشد. لزوما نمیتوان یک دلیل برای آن یافت و مجموعهای از عوامل ذکر شده در شکل گیری آن نقش دارند.
علائم و نشانههای پرخوری عصبی چیست؟
بولیمیا یک اختلال تغذیهای بوده که نشانههای مختلفی دارد و انواعی از رفتارها را بروز میدهد که در ادامه به بررسی کامل علائم آن خواهیم پرداخت.
الف) رفتارهای تغذیهای:
۱) پرخوری: در این اختلال خوردن غذای بیش از حد نیاز طی مدت زمان کوتاهی(زیر دو ساعت) اتفاق میافتد. به طوری که فرد کنترلی بر روی غذا خوردن خود ندارد.
۲) اقدامات جبران کننده: پس از پرخوری، افراد حس پشیمانی و گناه دارند، پس اقدام به جبران آن با روشهای مختلف میکنند که در ادامه توضیح میدهیم.
_ استفراغ عمدی: افراد برای جلوگیری از افزایش وزن اقداماتی را به اجبار برای استفراغ عمدی انجام میدهند.
_ مصرف ملینها: ملینها داروهایی برای تسهیل دفع مدفوع میباشند. این افراد از این داروها برای دفع سریعتر استفاده میکنند.
_ ورزش و فعالیت بیش از حد: این افراد برای سوزاندن کالریهای مصرفی، اقدام به ورزشهای شدید و افراطی میکنند.
_روزه داری: برخی نیز برای جلوگیری از خوردن غذا، برای مدتهای طولانی روزه میگیرند.
ب) تغییرات جسمی:
۱) نوسانات وزنی: افراد ممکن است تغییراتی را در وزن خود داشته باشند که به صورت دورههای افزایش وزن و کاهش وزن میباشد.
۲) مشکلات دندانها: بالا آوردن مکرر افراد میتواند به مرور موجب آسیب به مینای دندانها و به تبع آن خرابی آنها و آسیبهای لثه منجر شود.
۳) مشکلات گوارشی: پرخوری باعث ایجاد انواعی از اختلالات گوارشی مثل یبوست، نفخ، درد شکم و مواردی از این قبیل خواهد شد.
۴) بههم خوردن تعادل الکترولیتها: الکترولیتها نقش مهمی در تنظیم بدن دارند. عدم تعادل آنها به تبع پرخوری موجب مشکلات جدی در قلب و کلیه خواهد شد.
ج) علائم روانشناختی:
۱) افسردگی و اضطراب: افراد مبتلا به پرخوری معمولا دچار افسردگی و اضطراب هستند که این موارد باعث افت کیفیت زندگی خواهد شد.
۲) نگرش منفی نسبت به بدن خود: این افراد همواره نگرانی و احساس بدی نسبت وزن و ظاهر خود دارند حتی اگر در استانداردترین حالت باشند.
۳) احساس بیهودگی و گناه: معمولا افراد پس از پرخوری احساس شرم و گناه کرده و اقدام به جبران آن با روشهای اشتباه میکنند. همین جبران نیز میتواند مجدد باعث وقوع احساس بیهودگی در افراد شود.
د) تغییرات رفتاری:
۱) دوری از موقعیتهای اجتماعی: برخی افراد برای دوری از موقعیتهایی که شامل غذا خوردن میشوند از حضور در اجتماعات اجتناب میکنند.
۲) پنهانکاری: افراد معمولا سعی میکنند رفتارهای پرخوری خود را پنهان کنند و درباره عادات غذایی خود به بقیه دروغ بگویند. ۳) تمرکز زیادی روی غذا: این افراد تمرکز زیادی بر روی غذا خوردن، رژیم غذایی خود و وزنشان دارند. در برخی این تمرکز به قدری زیاد میشود که انجام بقیه امور زندگی برای آنها دشوار میشود.
ه) تغییرات ظاهری:
۱) تغییرات در پوست و مو: در برخی افراد ممکن است تغییراتی را در پوست و مو داشته باشیم که معمولا پوست دچار خشکی شده و موها نازک یا شکننده میشوند.
۲) خستگی مداوم: همانطور که ذکر شد ممکن است به دلیل پرخوری و عدم تعادل الکترولیتی یا گاه به دلیل تغذیه نامناسب، احساس ضعف و خستگی بهوجود بیاید.
اگر شما هریک از علائم ذکر شده را داشتید یا در اطرافیان شخصی را با دارا بودن این علائم میشناسید برای مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر حتما با مشاورین ما تماس حاصل کنید.
تفاوت بین پرخوری عصبی و اختلال پرخوری چیست؟
پرخوری عصبی و اختلال پرخوری هردو جزو اختلالات غذایی هستند که هریک ویژگیها و جزئیات خاص خود را دارند. با ما همراه باشید تا به طور کامل تفاوتهای این دو را برای شما شرح دهیم.
| شاخص | اختلال پرخوری | پرخوری عصبی (بولیمیا) |
|---|---|---|
| رفتارهای غذایی | دورههای پرخوری وجود دارد اما فرد هیچ رفتار جبرانکنندهای برای کاهش کالری مصرفی انجام نمیدهد. | دورههای پرخوری همراه با رفتارهای جبرانکننده مانند استفراغ، مصرف ملینها، ورزش افراطی و روزهداری است. |
| احساسات فرد | افراد معمولاً بعد از پرخوری احساس پشیمانی و گناه ندارند. | فرد پس از پرخوری احساس شرم و گناه کرده و برای جبران آن اقدام میکند. |
| تغییرات وزن | معمولاً با اضافه وزن و چاقی همراه است. | وزن فرد نوسان دارد و در دورههایی افزایش یا کاهش مییابد. |
| عوارض جسمی | مشکلات مرتبط با چاقی مانند بیماریهای قلبیعروقی و دیابت نوع ۲. | عوارضی مانند مشکلات دندانی، گوارشی و عدم تعادل الکترولیتها. |
پرخوری عصبی چگونه تشخیص داده میشود؟
روشهای تشخیص انواع بیماریها طبق مراحلی پیش میرود. تشخیص پرخوری عصبی نیز توسط پزشک انجام شده و شامل مراحل زیر میباشد.
۱) معاینه بالینی: پزشک با سوالاتی که میپرسد یک شرح حال جامع از بیماریها و شرایط فرد گرفته و درنتیجه تاریخچه پزشکی و روانی فرد را بررسی میکند. سپس با انجام معاینه به بررسی علائم و نشانههای بیماری میپردازد.
۲) استفاده از معیارهایDSM_5 برای تشخیص: این معیارها یک راهنمای جهانی برای تشخیص اختلالات روانی میباشند. راهنمای آن برای تشخیص بولیمیا شامل وجود دورههای پرخوری کنترل نشده و به دنبال آن جبران کردن کالریهای مصرفی با استفاده از روشهایی که بالاتر ذکر شد، میشوند.
۳) اقدامات آزمایشگاهی: آزمایش اختصاصی برای تشخیص پرخوری عصبی وجود ندارد. پزشکان با درخواست آزمایش خون به بررسی الکترولیتها و سایر مواردی که برای بررسی سلامت عمومی نیاز است، میپردازند.
۴) مصاحبههای روانشناسی: در تشخیص اختلالات روانی مصاحبه حرف اول را میزند. برای این منظور گفتگو و مصاحبه با فرد درباره عادات غذایی، احساسات و افکار او میتواند ما را به تشخیص درست برساند.
۵) گفتگو با خانواده: در برخی موارد گفتگو با اعضای خانواده شخص بسیار کمک کننده بوده و به درک و تشخیص درست بیماری کمک شایانی میکند.
توصیه میشود اگر علائمی دارید حتما به پزشک برای تشخیص و درمان اختلال خود مراجعه کنید.
پرخوری عصبی چه عوارضی دارد؟
هر اختلال و بیماری دارای عوارضی میباشد که با شناخت بیشتر آنها میتوان تا حدودی از عوارض جلوگیری کرد. پرخوری عصبی نیز میتواند عوارض جسمی و روانی جدی را داشته باشد که در ادامه بهطورکامل توضیح میدهیم.
الف) عوارض جسمی:
۱) اختلالات گوارشی: به دلیل استفراغهای مکرر و برگشت محتویات معده، در معده ریفلاکس و زخم معده و در مری آسیب به دیواره و التهاب آن را خواهیم داشت.
۲) اختلالات الکترولیتی: همانطور که ذکر شد در بولیمیا ممکن است اختلالات الکترولیتهای سدیم، پتاسیم و کلر بهوجود بیاید که به تبع آن عوارض قلبی، کلیوی و در برخی موارد حتی مرگ را خواهیم داشت.
۳) مشکلات دهان و دندان: استفراغهای مکرر و بازگشت محتویات معده به مرور باعث آسیب به مینای دندانها و لثهها میشود. ۴) مشکلات قلبی: همانطور که ذکر شد به دنبال ایجاد اختلالات الکترولیتی، ممکن است عوارض قلبی همچون انواع آریتمیها(ضربان نامنظم قلب) و مواردی از این قبیل بهوجود بیاید.
۵) نوسانات وزنی: در طول این اختلال ممکن است فرد نوسانات شدید وزنی را تجربه کند که باعث عوارض جدی در سلامت عمومی خواهد شد.
۶) اختلالات هورمونی: در برخی موارد مشکلات هورمونی نیز پدید میآیند که از این موارد میتوان به اختلال در چرخه قاعدگی اشاره کرد.
ب) عوارض روانی:
۱) اضطراب و افسردگی: افراد به واسطه خود بیماری یا گاه به دلیل نتایج ناخواسته آن، دچار اضطراب و افسردگی میشوند که افت شدید کیفیت زندگی را به دنبال خواهد داشت.
۲) خود کمبینی: معمولا افراد دچار بولیمیا احساس خوبی نسبت به خود نداشته و دائما با افکار منفی دست و پنجه نرم میکنند. ۳) انزوا: معمولا این افراد از حضور در اجتماع خودداری کرده و تمایل به انزوا و دوری از جمعیت دارند.
۴) افکار خودکشی: درموارد شدید افراد ممکن است به فکر خودکشی بیفتند که یک اورژانس بوده و باید سریعا به بیمارستان مراجعه کنند.
درصورتی که بولیمیا درمان نشود، عوارض جسمی و روانی مزمن شده و آسیبهای شدیدتری را به فرد خواهد زد. پس پیشنهاد میشود اگر علائم دارید حتما به پزشک مربوطه مراجعه کنید.
روشهای درمان پرخوری عصبی
احتمالا شما نیز درمورد پرخوری عصبی و درمان آن تا این قسمت مقاله اطلاعاتی کسب کردهاید. درابتدا توجه شود که باید اختلالات الکترولیتی و کاهش مایعات فرد درمان شوند چرا که اکثر افراد مبتلا به اختلالات خوردن طی مدتها درمان اختلال خود را دریافت نمیکنند و ممکن است عوارضی بهوجود آمده باشد. درمان پرخوری ترکیبی بوده و دارای انواعی از روشها شامل رواندرمانی، دارودرمانی و تغییر سبک زندگی میباشد. در ادامه به بررسی تمامی این روشها خواهیم پرداخت.
الف) رواندرمانی
۱) درمان شناختی-رفتاری (CBT):
بهترین درمان برای پرخوری عصبی این روش میباشد. در این روش ابتدا فرد یاد میگیرد چطور به شناخت افکار و رفتار منفی و ناسالم خود برسد. سپس با شناخت آنها با این روش اقدام به مقابله و جایگزین کردن آنها با استراتژیهای بهتر و سالمتر میکند. ۲) درمان بینفردی: این روش همانطور که از نامش پیداست به بهبود روابط اجتماعی میپردازد. در این روش ابتدا مشکلات بینفردی شخص کشف شده زیرا باعث تاثیر بر عادات غذایی میشود، سپس با انجام یک سری کارا به بهبود آنها میپردازند.
۳) درمان گروهی: در این روش شخص با گروه دیگری از افراد که چنین مشکلی را دارند به گفتگو میپردازد. در این جلسات به تبادل تجربیات و مشکلات پرداخته و معمولا نتایج آن موثر میباشند.
ب) دارودرمانی:
اکثر افراد به دنبال درمان پرخوری عصبی با دارو هستند. در این قسمت به معرفی آن میپردازیم. احتمالا شما نیز درمورد درمان پرخوری عصبی با فلوکستین شنیدهاید. فلوکستین از دسته داروهای ضدافسردگی میباشد که طبق تحقیقات انجام شده درکنار بقیه درمانها باعث بهود اختلال پرخوری عصبی میشود. به عبارتی میتوان گفت بهترین دارو برای پرخوری عصبی میباشد.
ج) تغییرات سبک زندگی:
۱) رژیم غذایی سالم: اصلاح رژیم غذایی و بهبود آن کمک زیادی در درمان این اختلال میکند. توصیه میشود برای تنظیم یک برنامه و گرفتن مشاوره غذایی به یک متخصص تغذیه مراجعه شود.
۲) فعالیت بدنی: انجام ورزش منظم علاوه بر افزایش سلامت جسمی باعث کاهش استرس و اضطراب شده و درنتیجه سلامت روان را نیز بهبود میبخشد.
د) آگاهی از بیماری: مطالعه درمورد پرخوری عصبی، عوارض، درمان آن و نکات توصیه شده، باعث افزایش آگاهی و کاهش عوارض میشود.
ه) حمایت خانواده: حمایت خانواده همواره در هر موضوعی نتایج مثبت و امیدوار کنندهای داشته است. در این اختلال نیز با آموزش به خانوادهها درمورد بیماری و نحوه حمایت از فرد مبتلا میتوان کمک زیادی به بهبودی و افزایش کیفیت زندگی شخص کرد.
و) پیگیری منظم: بیمار باید طبق زمانهای منظم به پزشک مراجعه کند. در این جلسات پزشک به بررسی وضعیت فرد و به دنبال آن تطبیق روشهای درمانی و تنظیم دوز داروها میپردازد.
بدانید که درمان پرخوری عصبی یک فرآیند زمانبر بوده و نیاز به همکاری و تعهد شخص دارد. همانطور که ذکر شد درمان نیز شامل چندین رویکرد است که ترکیب آنها باعث بهترین نتیجه خواهد شد. درصورت وجود هرگونه ابهاماتی در رابطه با پرخوری عصبی حتما با مشاورین ما تماس بگیرید.
تیم تحریریه ایزی مد
از پزشکان و متخصصین حوزه سلامت، مترجمان و نویسندگان با تجربه حوزه پزشکی تشکیل شده است تا با تولید محتوای مناسب و به روز پزشکی مبتنی بر منابع علمی معتبر یاری رسان عموم مردم ایران و سلامتجویان باشد.
