تایید شده توسط پزشکان متخصص ایزی مد
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام با پزشکان ایزی مد مشورت کنید
در حالت طبیعی، ریهها قادر هستند اکسیژن مورد نیاز هر فرد را از هوای محیط جذب کرده و از طریق خون به بافتهای مختلف بدن برسانند. اما در بیماریهایی مانند آسم، این فرآیند طبیعی مختل شده و به همین دلیل درمانهای مکمل مانند اسپری اکسیژن آسم تجویز میشود. اگر شما هم با این بیماری درگیر باشید، ممکن است پزشک مصرف اسپری را برای شما تجویز کرده باشد. اما مانند هر داروی دیگری، احتمالا با سوالاتی در مورد در مورد نحوه استفاده، مزایا و معایب و مکانیسم آن مواجه شدهاید. ما در این مطلب قصد داریم تا اطلاعات جامعی از درمان علائم آسم با اسپری در اختیار شما قرار دهیم. به همین دلیل حتما در ادامه مطلب همراه ما باشید.
اسپری اکسیژن دقیقا چیست و چگونه میتواند به افراد مبتلا به آسم کمک کند؟
اسپری اکسیژن، دستگاهی است که میتواند اکسیژن خالص و اضافی را برای بیماران تنفسی تامین کند. اما این اسپری چگونه میتواند به بیماران آسمی کند؟در آسم مجاری تنفسی فرد متورم شده و مخاط بیشتری تولید میکند. به دنبال این تغییرات، مجاری تنگ میشوند که باعث اختلال در تهویه هوا و دریافت اکسیژن از سوی بدن میشود. تقریبا تمامی سلولهای بدن برای انجام فعالیتهای طبیعی خود، به این گاز نیاز دارند، از اینرو طبیعی است که با افت آن، علائم متعددی بروز کند. پزشکان برای جبران تنگی ایجاد شده، روشهای درمانی مختلفی را انتخاب میکنند.
درمان اصلی بیشتر بر روی داروهایی مانند گشادکنندههای مجاری تنفسی تمرکز میکند تا با این کار، مجاری تنگ شده به حالت طبیعیتری بازگردد. اما درمان دیگر میتواند استفاده از اکسیژن خالص و با غلظت بالا باشد تا این غلظت بالا، تا حدی کاهش حجم هوای ورودی را جبران کند. با تجویز اسپری، اکسیژن بیشتری، وارد بدن بیمار شده و از اینرو طبیعی است که عوارض ایجاد شده، کاهش پیدا کنند. در این شرایط مزایای اسپری اکسیژن به خوبی خود را نشان خواهند داد.
تاریخچه استفاده از اسپری اکسیژن در درمان آسم
اسپری اکسیژن، درمانی خاص برای بیماری آسم نیست و این دارو برای جبران اکسیژنرسانی در انواعی از بیماریهای تنفسی تولید شد. تقریبا اواخر قرن نوزدهم بود که به مرور استفاده از اکسیژن به صورت مایع یا گاز شروع شد، اما هنوز تجویز این دارو به صورت تخصصی در بیماریهای تنفسی رواج نداشت. اما در اوایل قرن بیستم یعنی دهه ۱۹۲۰، مصرف اسپری اکسیژن آسم رایجتر شد و پزشکان برای کنترل علائم تنفسی در این بیماران، از اسپری کمک گرفتند.
البته این اسپریها، اشکال ابتدایی این دارو بودند که به تدریج در دهههای بعدی پیشرفتهتر شدند. تقریبا اوایل دهه ۱۹۸۰، زمانی بود که از نظر علمی، استفاده از اسپری اکسیژن برای کنترل علائم آسم شدید شناخته شد که توانست کمک زیادی هم به بهبود وضعیت بیماران بکند. امروزه این دارو همچنان در حملات شدید آسم و برای بهبود اکسیژنرسانی به بافتهای بدن، مورد استفاده قرار میگیرد، اما با این تفاوت که نمونههای جدید عوارض کمتر و اثربخشی بیشتری دارند.
مزایای استفاده از اسپری اکسیژن برای بیماران آسمی
اکسیژن از نیازهای ضروری در بدن است که در بیماران آسمی به خوبی دریافت نمیشود. همین موضوع میتواند بسته به شدت، باعث ایجاد عوارض و مشکلات مختلف شود.
درمانهای مختلفی در که آسم تجویز میشوند، بیشتر با هدف اصلاح مشکلات ایجاد شده در مجاری تنفسی و بهبود تهویه هوا صورت میگیرد.
معمولا تاثیر اسپری اکسیژن آسم در زمان بسیار کمی ظاهر میشود و از اینرو میتواند درمان مناسب برای حملات شدید آسم باشد. در آسم به دلایل گوناگون مجاری تنفسی تنگ میشوند که همین تنگی، میتواند در تبادل گازهای تنفسی نقش داشته باشد. به دنبال کاهش ورود و تهویه اکسیژن، علائمی مانند تنگی نفس، اضطراب سرگیجه و غیره بروز میکند. اسپری اکسیژن درمان مکملی است که این کمبود را جبران میکند و به این طریق، علائم را تسکین میدهد.
یکی از مزیتهای مهم این اسپری، مکمل بودن و بهبود بازدهی سایر داروهایی است که برای آسم تجویز میشوند. در شرایطی که داروهای گشادکننده مجاری تنفسی باعث متسع شدن آنها میشوند، اسپری میتواند به خوبی حجم مناسبی از اکسیژن را وارد ریههای بیمار آسمی کند.
معمولا مزایای اسپری اکسیژن، قابل توجه هستند و نکته مهمتر اینکه در صورت مصرف درست، عوارض زیادی ایجاد نمیکنند.
به همیندلیل به عنوان یک درمان مکمل با پاسخ نسبتا سریع و ایمن برای بیماران آسمی شناخته میشود.
معایب اسپری اکسیژن در مقایسه با داروهای دیگر
معایب اسپری اکسیژن نشان میدهند که این دارو همانند تمامی داروهای دیگر کاملا بیخطر نیست و از اینرو در صورت استفاده نادرست میتواند نتیجه عکس بدهد. اما این معایب چه هستند؟
اسپری اکسیژن معمولا یک درمان موقتی و مکمل است که نمیتواند علت اصلی آسم یعنی تنگی مجاری تنفسی را رفع کند. از اینرو تاثیرات آن همیشگی نیستند و نمیتوانند باعث رهایی کامل بیمار از علائم شوند. این در حالی است که سایر داروهای آسم مانند اسپریهای استنشاقی و یا گشادکنندههای مجاری، بیشتر بر علت ایجاد بیماری تمرکز میکنند و به همین دلیل هم تاثیر بیشتری در کنترل علائم دارند.
درمان علائم آسم با اسپری صد در صد ایمن نیست و بسته به مدت و نحوه مصرف میتواند باعث ایجاد عوارضی شود. از جمله این عوارض میتوان به سردرد، بیحالی یا خشکی دهان اشاره کرد. بیماران در صورت عدم استفاده صحیح از اسپری میتوانند با عوارض جدیتری مانند عفونت هم مواجه شوند. ضمنا در این شرایط خطر بالا رفتن ناگهانی اکسیژن در خون و ایجاد علائم ناشی از آن هم وجود دارد.
معایب گفته شده بیشتر در استفاده کوتاه مدت دارو دیده میشوند، اما استفاده طولانی مدت میتواند معایب دیگری مانند وابستگی به اکسیژن و بالا رفتن هزینههای درمان هم داشته باشد. با ایجاد وابستگی به اکسیژن، ممکن است بیمار کمتر به سراغ استفاده از داروهای اصلی آسم برود و به این ترتیب، پروسه درمان خود را مختل کند.
بنابراین همانطور که انتظار میرفت، درمان علائم آسم با اسپری میتواند در کنار مزایایی که دارد، عوارضی را هم ایجاد کند.
چگونه اسپری اکسیژن میتواند علائم آسم را بهبود بخشد؟
همانطور که اشاره شد، بخش زیادی از عوارض آسم به دلیل تغییرات صورت گرفته در سیستم تنفسی بیمار، ایجاد میشوند. این تغییرات در نهایت باعث کاهش اکسیژن دریافتی ریهها میشوند. با کاهش اکسیژن، علائمی مانند خستگی، تنگی نفس و غیره ایجاد میشوند. اسپری اکسیژن، نوعی درمان مکمل و خارجی است که برای جبران کاهش این گاز در خون، تجویز میشود. با بالا رفتن اکسیژن در ریهها و به دنبال آن در خون، سلولها به عملکرد طبیعی خود باز میگردند و به همین دلیل طبیعی است که بسیاری از علائم مانند تنگی نفس یا خستگی، رفع بشود.
از طرفی مزایای اسپری اکسیژن، میتواند اثرات درمان اصلی را هم بهبود ببخشید و به این ترتیب به بیمار برای رهایی از عوارض آسم، کمک کند.
در مواردی که بیماری خفیف است، امکان دارد پزشک بیشتر استراحت و درمانهای مراقبتی را توصیه کند، چون احتمالا این بیماران نیاز به درمان خاصی ندارند. اما در موارد شدید، بهترین درمان زونا، استفاده از داروهای ضد ویروس مانند آسیکلوویر، والاسیکلوویر و فامسیکلوویر است. این داروها بسته به شرایط، شدت و زمان مراجعه بیمار، تجویز میشوند.
اما در کنار داروهای ضد ویروسی، درمانهای دیگری هم برای کنترل علائم، تجویز میشود. همانطور که اشاره شد، درد یکی از شکایتهای اصلی بیماران مبتلا به زونا است. اگر پزشک احساس کند که این درد برای بیمار قابل تحمل نیست، ممکن است به سراغ تجویز گروهی از داروهای ضد درد مانند پاراستامول برود. بسته به شرایط ممکن است نیاز به تجویز داروهایی که به صورت همزمان ضد التهاب و ضد درد هستند مانند داروهای دسته NSAIDS هم باشد.
گاهی برای کنترل خارش و یا سایر علائم در تاولها، پمادهای آسیکلوویر و یا هیدروکورتیزون هم در نظر گرفته میشود.
افرادی که نباید از اسپری اکسیژن استفاده کنند
اسپری اکسیژن آسم از جمله درمانهایی است که در موارد شدید برای کمک به تنفس و دریافت کافی اکسیژن، تجویز میشود. این دارو علیرغم همه مزیتهایی که دارد، برای گروههای خاصی از افراد، مجاز نیست و نباید مصرف شود.
یکی از مهمترین موارد منع مصرف اسپری اکسیژن، افرادی هستند که به صورت خودسرانه این دارو را مصرف میکنند. این کار میتواند باعث ایجاد آسیبهای خطرناک در افرادی شود که مصرف دارو برای آنها ضرورتی نداشته است.
باید توجه داشته باشید که اسپری اکسیژن بیشتر برای شرایطی مناسب است که ریههای ریه فرد نمیتوانند به خوبی تهویه هوا را انجام دهند. به همیندلیل تنها در شرایطی مصرف اسپری عقلانی است که
در شرایط نادر، ممکن است بیماران نسبت به ترکیبات به کار رفته در این اسپریها حساسیت نشان دهند. سابقه حساسیت و واکنشهای آلرژیک، یک مورد جدی برای منع مصرف بعدی دارو هستند، چون در صورت تکرار مجدد عوارض نسبتا خطرناکی ایجاد میکنند.
بیماریهای قلبی از موارد دیگری هستند که میتوانند درمان علائم آسم با اسپری را با احتیاط همراه کرده و حتی در مواردی آن را منع کنند. البته این مورد مختص به گروه خاصی از بیماریهای قلبی میشود که در آن با دریافت اکسیژن خارجی، فشار مضاعف به قلب وارد میشود. این مشکل میتواند علائم زمینهای قلبی بیمار را تشدید کند.
موارد منع مصرف اسپری اکسیژن، میتواند به صورت مشابه برای سابقه بیماریهای تنفسی با حملات شدید هم صادق باشد. اسپری اکسیژن معمولا دارویی است که در شرایط آسم شدید و حملات آن میتواند موثر باشد. اما در گروهی از بیماران، علائم به اندازهای شدید هستند که نیاز به مداخلات جدیتر وجود دارد.
از اینرو بهتر است حتما در مورد سابقه بیماریهای خود با پزشک صحبت کنید تا بهترین گزینه درمانی برای شما تجویز شود.
علاوه بر همه موارد بررسی شده، بیماران دارای اختلالات روان هم دسته دیگری هستند که ممکن است پزشکان تجویز اسپری اکسیژن را برای آنها منع کنند، چون احتمال عدم استفاده صحیح و درگیری با عوارض احتمالی وجود دارد.
نکات مهم برای استفاده صحیح از اسپری اکسیژن
بسیاری از بیماران، راهنمای استفاده از اسپری اکسیژن را نمیدانند و به همین دلیل نمیتوانند به اندازه کافی از مزایای آن بهرهمند شوند. استفاده صحیح از اسپری زمانی بااهمیتتر میشود که بدانیم بیمار با عدم استفاده درست، میتواند ریسک برخی عوارض را بیشتر کند. از اینرو باید همه بیماران با مصرف صحیح اسپری اکسیژن آشنا باشند. به نظر شما این دارو باید به چه شکلی مصرف شود؟
بهتر است در شروع کار، دستورالعملهای نوشته شده بر روی بسته بندی اسپری را به دقت بررسی کنید تا با نحوه مصرف آن، آشنا شوید. معمولا یکی از عوارض مهم اسپری اکسیژن، عفونت به دنبال عدم تمیز نگه داشتن این اسپری است. باید برای جلوگیری از این مشکل، دستگاه را مرتب تمیز و ضدعفونی کنید. همچنین دستگاه باید در دمای مناسبی قرار بگیرد، در غیر این صورت احتمال آسیب و عدم اثربخشی آن وجود دارد.
این نکاتی است که باید قبل از مصرف اسپری اکسیژن آسم، رعایت کنید. اما نکات دیگری هم وجود دارند که مربوط به زمان استفاده از اسپری میشوند.
قبل از قرار دادن ماسک بر روی صورت، باید مطمئن شوید که اجزای مختلف دستگاه به خوبی به هم متصل شدهاند. در صورت اطمینان از اتصال صحیح ماسک به اسپری، میتوانید آن را به شکلی روی صورت خود قرار بدهید که اکسیژن به صورت موثر به ریهها منتقل شود. تنفسهای آرام و طبیعی در این حین میتواند باعث بهبود پاسخ اسپری شود. هر بیماری باید دوز و مدت مصرف این دارو را براساس نظر پزشک انجام بدهد. تنها در این شرایط است که فرد، بهترین پاسخ ممکن را از دارو خواهد گرفت، به همین دلیل به آن تاکید میشود.
آیا اسپری اکسیژن در مواقع اضطراری آسم موثر است؟
پاسخ به این سوال میتواند بسیاری از بیماران را از درمان علائم آسم با اسپری، مطمئن کند. معمولا در حملات شدید بیماری، تورم مجاری تنفسی بیش از حد میشوند و از اینرو است که علائم حاد و آزاردهندهای مثل تنگی نفس شدید بروز میکند. شدت تورم و تنگی مجاری در این حملات به حدی است که دیگر به داروهای معمول آسم مانند گشادکنندهها به خوبی پاسخ نمیدهند. اما اسپری اکسیژن درمانی است که میتواند در این شرایط بسیار موثر باشد و به سرعت بیمار را از علائم آزاردهنده نجات بدهد.
اغلب غلظت اکسیژن در این ابزار به حدی است که میتواند حتی از طریق مجاری باریک هم نیاز بدن را تامین کند. از اینرو اکسیژن به سرعت از ریهها عبور کرده و وارد خون میشود. بررسیها نشان میدهد که این اسپری میتواند تاثیر فوقالعاده و نسبتا سریعی برای درمان علائم بیماران آسمی داشته باشد. البته در این پاسخ، شرایط بیمار هم میتواند تاثیرگذار باشد. معمولا در زمانهایی که پزشکان درمان علائم آسم با اسپری را توصیه میکنند، تاثیر این دارو قابل توجه خواهد بود، اما در مواردی که استفاده از اسپری اکسیژن ضروری نیست، ممکن است تاثیر موثری دیده نشود.
اسپری اکسیژن چه تفاوتی با روشهای دیگر اکسیژن درمانی دارد؟
اسپری اکسیژن آسم میتواند در کاربرد، شکل طراحی و بسیاری از موارد دیگر با سایر روشهای اکسیژن درمانی متفاوت باشد.
| اسپری اکسیژن | سایر روش های اکسیژن درمانی |
| به صورت مایع و در قالب اسپری برای مواقع ضروری است | دستگاه های متنوعی هستند که به صورت مداوم به بیمار اکسیژن رسانی می کنند |
| در استفاده کوتاه مدت کاربرد دارند | برای مدیریت بیماری های مزمن استفاده می شوند |
| قابل حمل و سبک تر است | پیچیده و سنگین تر هستند |
| معمولا استفاده از آن ها هزینه کمتری دارد | معمولا گران و پر هزینه هستند |
اسپری اکسیژن چه تفاوتی با روشهای دیگر اکسیژن درمانی دارد؟
آیا اسپری اکسیژن باعث بهبود سریع علائم آسم میشود؟
در حملات شدید آسم، اکسیژنرسانی تحت تاثیر قرار میگیرد و به همیندلیل است که به دنبال مصرف اسپری اکسیژن، علائم به زودی رفع میشوند.
چه زمانی از اسپری اکسیژن باید استفاده کرد؟
اسپری اکسیژن بیشتر در زمان حملات شدید آسم که با بروز علائم جدی همراه است، مصرف میشود. در این شرایط معمولا داروهای گشاد کننده مجاری تنفسی موثر نیستند و به همین دلیل برای بیمار اسپری تجویز میشود.
آیا اسپری اکسیژن برای کودکان مبتلا به آسم ایمن است؟
عواملی زیادی وجود دارند که میتوانند ایمن بودن اسپری اکسیژن برای کودکان مبتلا به آسم را تحت تاثیر قرار دهند. علائم کودک و شدت آنها، تشخیص پزشک، دوز مصرفی و میزان آگاهی والدین در استفاده صحیح از اسپری میتوانند در این مورد تاثیر داشته باشند. مصرف دارو در دوزهای نامناسب، مصرف خودسرانه و عدم آگاهی کافی والدین میتوانند اسپری اکسیژن را برای کودکان ناایمن کنند.
آیا استفاده طولانی مدت از اسپری اکسیژن برای آسم مشکلاتی ایجاد میکند؟
درمان علائم آسم با اسپری میتواند احتمال ایجاد عوارض جانبی را در بیمار بیشتر کند. در استفاده طولانی مدت، ریسک عوارضی همچون وابستگی به اکسیژن خارجی، ایجاد خشکی در بینی، گلو و مشکلات ریوی در نتیجه استفاده نادرست ایجاد شود.
آیا اسپری اکسیژن تنها در مواقع اضطراری استفاده میشود یا برای مصرف روزانه هم مناسب است؟
اسپری اکسیژن آسم جزو داروهای استاندارد و توصیه شده درمان این بیماری نیست و بیشتر در شرایط اضطراری برای جبران کمبود اکسیژن و بهبود علائم ایجاد شده ناشی از آن استفاده میشود.
تیم تحریریه ایزی مد
از پزشکان و متخصصین حوزه سلامت، مترجمان و نویسندگان با تجربه حوزه پزشکی تشکیل شده است تا با تولید محتوای مناسب و به روز پزشکی مبتنی بر منابع علمی معتبر یاری رسان عموم مردم ایران و سلامتجویان باشد.
